Wierzba

– Co takiego? – zawołał Tom Bombadil podskakując wysoko. – Stara wierzba płata figle? Nic gorszego się nie stało? No, poradzimy na to zaraz. Znam jej piosenkę. Stara, siwa wierzba! Zamrożę jej szpik w kościach, jeśli się nie uspokoi. Tak jej zaśpiewam, że korzenie trzasną, taki wicher rozkołyszę, że jej liście i gałęzie opadną. Starucha!
Ostrożnie położył swoje lilie na trawie, podbiegł do drzewa. Wówczas zobaczył nogi Merry’ego sterczące jeszcze na zewnątrz: resztę już wierzba wciągnęła do dziupli. Przyłożył usta do szpary w pniu i zanucił cichutko. Hobbici nie mogli dosłyszeć słów, ale Merry najwidoczniej się ożywił, bo wierzgał teraz gwałtownie. Tom odskoczył, ułamał zwisającą gałąź i zaczął nią chłostać wierzbę.
– Wypuść ich, starucho! – mówił. – Co sobie myślisz? Niepotrzebnie się zbudziłaś. Jedz ziemię! Drąż głęboko! Pij wodę! Śpij! Bombadil do ciebie przemawia.
– J.R.R. Tolkien, Drużyna Pierścienia.

W wierzeniach drzewo magiczne.

Wierzba od starożytności uchodziła za bezpłodną. W związku z tym faktem miała skutecznie hamować pożądanie. Dzięki temu w średniowieczu powiązano ją z czystością. Z tego powodu stała się symbolem dziewictwa. Ponadto w starożytności używano wierzby do celów wróżebnych. Znalazła również zastosowanie w medycynie. Już w starożytnym Rzymie używano jej przeciwko gorączkom.

Kadr z filmu Harry Potter i więzień Azkabanu.
Kadr z filmu Harry Potter i więzień Azkabanu

W mitologii chrześcijańskiej wierzba, poza symbolem czystości, stała się symbolem odrodzenia, co wiązało się ze zdolnością tego drzewa do regeneracji. Ucięte gałęzie wierzby szybko odrastają, a gałąź wetknięta w ziemię zakwita. Z gałązek wierzby sporządzono palmy na niedzielę palmową. Uchodziła także za symbol mądrości. W folklorze pasterskim gałązek wierzby używano podczas wiosennych obchodów uderzając nimi bydło. Działanie to miało na celu pobudzenie płodności. Uderzenie witkami wierzbowymi miało jednak nieść nie tylko płodność, ale także przepędzać choroby i zło. Wierzba mogła je także na siebie przyjmować. W folklorze używano ich do odpędzenia burzy, zatykano w różne miejsca w chacie. Kobiety, które oczekiwały dziecka, zostawiały pod wierzbą ubrania, a jeżeli spadł na nie listek wierzby, oznaczało to dobrą wróżbę, zapowiedź udanego porodu.

Wierzba była także siedzibą duchów, rosła w miejscach spotkań czarownic, z jej witek sporządzały swoje miotły na których udawały się na sabaty. W folklorze słowiańskim wierzbę zwykły zamieszkiwać czarty.

Pokaż bibliografię
  • Macioti M. I., Mity i magie ziół, Kraków 2006.
  • Mann J., Zbrodnia, magia i medycyna, Toruń 1996.
  • Sentier E., Trees of the Goddess, Winchester 2014.
  • Pietrzak E., Historyczne spojrzenie na mistyczne związki ludzi z drzewami, [w:] „Maska. Roślina”, nr. 27/2015.
  • Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.
  • Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
  • Leksykon symboli, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.

Źródło ilustracji:

  • D. Brandis, Illustrations of the Forest Flora of North-West and Central India, 1874.