Róża

– Pamiętajcie, żeby kupić czosnek. I róże, jeśli to możliwe. Jimmy, czy ta mała kwiaciarnia w Cumberland jeszcze działa?
– „The Northern Belle”? Chyba tak.
– W takim razie po jednej białej róży dla każdego. Wepnijcie je we włosy albo powieście na szyi, wszystko jedno. Powtarzam raz jeszcze: nie patrzcie mu w oczy!
– Stephen King, Miasteczko Salem

W wierzeniach roślina symboliczna.

Od róży wzięła swoją nazwę grecka wyspa Rodos.

W mitologii greckiej była symbolem bogini miłości Afrodyty. Zgodnie z mitem, kiedy bogini biegła do umierającego Adonisa, swojego kochanka, skaleczyła się o kolce róży. Od tego czasu kwiaty tej rośliny bywają czerwone. W innej wersji barwę kwiatom nadała krew umierającego Adonisa.

Róża to także symbol wiosny oraz boga Dionizosa. Róża oznaczała także tajemnicę wymagającą zachowania milczenia. Z tego powodu wieńce z róży nosili uczestnicy misterów ku czci Dionizosa. Umieszczano je w salach biesiadnych, a zaproszeni goście wiedzieli, że to, co zostanie tutaj powiedziane, powinno pozostać między nimi. Ponadto, zarówno w jednym jak i w drugim przypadku, wieniec z róż na głowie miał ochładzać umysł. Jej zapach był otrzeźwiającym remedium na wino. Miało to także powstrzymać uczestników uczty bądź święta przed wyjawieniem tajemnicy. W takiej funkcji znało różę także średniowiecze. Jej znak umieszczano na konfesjonałach, w salach obradowych i winiarniach. Stąd bierze się znaczenie wyrażenia sub rosa, czyli pod różą, oznaczającego sekretność, milczenie.

Róża była symbolem nie tylko miłości i piękna, ale także przemijania. Rzymianie zdobili nimi groby, między innymi podczas święta Rosaliów. Symbolika tej rośliny pojawia się także w starożytnej filozofii. Pięć płatków dzikiej róży symbolizowało pięć żywiołów wyobrażających wszechświat i ruch kosmosu, który powtarza się w nieustannym cyklu. W związku z tym róża była symbolem wieczności, po grecku zwanej aión.

roza-gra-o-tron
Kadr z serialu Gra o tron

Róża, jako roślina symboliczna, pojawia się także w alchemii. Siedem płatków odsyła do siedmiu planet bądź siedmiu metali. Kwiat ten, to także symbol pentagramu, który da się wyrysować z jej przekroju.

W chrześcijaństwie biała róża była symbolem czystości, a tym samym matki Chrystusa. Czerwona stała się symbolem męczeństwa Chrystusa — jego ran i przelanej krwi. Od XI wieku złotą różą obdarowywał papież w czwartą niedzielę postu władców chrześcijańskich zasłużonych dla wiary. Róża była jednym z symboli różokrzyżowców i jako taka również wiąże się ze wspomnianą już symboliką tajemnicy, zachowania milczenia.

Róża pojawia się także w heraldyce. W Anglii, to symbol rodu Lancasterów, Yorków, Tudorów. W przypadku tych pierwszych była to czerwona róża, w przypadku Yorków biała, u Tudorów obie te róże występowały obok siebie.

Błękitna róża, to synonim rzeczy niemożliwych ponieważ nie występuje w przyrodzie.

Pokaż bibliografię

Literatura:

      • Immacolata M. M. ,Mity i magia ziół, Kraków 2006.
      • Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
      • Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.
      • Leksykon symboli, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.
      • Cirlot J. E., Słownik symboli, Kraków 2007.
      • Ziółkowska M.Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy, Warszawa 1989.
      • Graves R., Mity greckie, Kraków 2009.

Źródło ilustracji:

          • Rosa laevigata, [w:] Bailey L. H., Cyclopedia of American horticulture,New York 1906.