Mak

Król Robert nie sprawiał wrażenia stęsknionego za żoną. Wezwał swojego brata, Renly’ego, i Wielkiego Maestera Pycelle’a, by zaświadczyli, kiedy wyciskał swoją pieczęć w miękkim, żółtym wosku, który Ned nakapał na list. – A teraz dajcie mi coś przeciwko bólowi i pozwólcie umrzeć. – Wielki Maester Pycelle pośpiesznie podsunął mu kolejny kielich z makowym mlekiem. Tym razem Król wypił wszystko. Kiedy odrzucił na bok puchar, na jego czarnej brodzie zalśniły białe kropelki. – Czy będę miał sny?
– Tak, panie – odpowiedział mu Ned.
– To dobrze – odparł Król i uśmiechnął się. – Ned, przekażę Lyannie pozdrowienia od ciebie. Opiekuj się moimi dziećmi.
– George R. R. Martin, Gra o tron.

Roślina znana także z historii kultury.

Mak, a dokładnie mak lekarski, czyli konkretny rodzaj maku, to po łacinie papaver somniferum.

Mak o którym mowa występuje na terenie Azji Mniejszej oraz Europy.

Był znany od czasów prehistorycznych. Już wtedy wykorzystywano jego narkotyczne działanie. Nie inaczej rzecz się miała w starożytności. Znano go na Wschodzie, wśród Sumerów, później w Persji, Indiach i Chinach. Znali i wykorzystywali mak starożytni Egipcjanie, Kreteńczycy, Grecy, Rzymianie. Był środkiem uśmierzającym ból i sprowadzającym senność, uchodził za skuteczny także na biegunki. Podawano go jako środek nasenny dzieciom zarówno w czasach starożytnych jak i później w XIX wieku. Na jakiś czas o maku, znanym i wykorzystywanym w starożytności, zapomniano. Powrócił do łask w XV wieku, kiedy to spopularyzował go Paracelsus.

W mitologii minojskiej mak związany był z kultem tamtejszej bogini. W mitologii greckiej był atrybutem Demeter oraz jej córki Kory, znanej bardziej pod swoim późniejszym mianem Persefony. Dyskusyjne jest wykorzystywanie maku i jego rola w misteriach eleuzyjskich, związanych z kultem dwóch ostatnich bogiń. Ponadto to był mak atrybutem takich greckich bogów jak Hypnos, Morfeusz, Tanatos oraz bogini nocy, Nyks.

W magii mak związany jest z planetą Saturn.

Z naciętej główki maku, a dokładniej z białego mleczka, które wycieka z naciętej główki, otrzymuje się opium. Wspomniany wcześniej Paracelsus wykorzystał mak przy sporządzaniu laudanum. W XVIII wieku mak, a konkretniej pozyskane z maku opium, wchodziło w skład proszku Dovera. Z kolei na początku XIX wieku, bo w 1804 roku wyodrębniono z opium morfinę. Historia maku wiąże się więc kolejno z nimi wszystkimi — opium, laudanum, proszkiem Dovera i wreszcie morfiną.

Pokaż bibliografię

Literatura

  • Mann J., Zbrodnia, magia i medycyna, Toruń 1996.
  • Páez A. M., Historia trucizny, Warszawa 2015.
  • Macioti M. I., Mity i magie ziół, Kraków 2006.
  • McKenna T., Pokarm bogów, Warszawa 2007.
  • Cunningham S., Cunningham’s Encyclopedia of magical herbs, 2000.
  • Temple R. K. G., Rozmowy z wiecznością, Poznań 1991.
  • Kolankiewicz L., Eleusis: oczy szeroko zamknięte, w: Między teatrem a literaturą, Wrocław 2004, str.61.
  • Stankiewicz L., Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 2008.
  • Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 1997.

Źródło ilustracji:

  • Papaver somniferum, Lloyd Uri. J, Felter Wickes H., [w:] King’s American dispensatory, 1898.