Jesion

Unoszę jedną dłoń do oczu i widzę, że naprawdę są dłuższe. I że środkowy palec rozdwaja się od połowy.
Nogi mam jak kloce, coraz słabiej je czuję, ale sztywnieją mi. Stawiam kroki, ale sztywno, jakbym szedł na szczudłach.
Jeszcze parę kroków. Jeszcze kawałek.
Nie trzymam już drzewca, bo palce mi się plączą. Skóra nie jest już tylko szarosrebrzysta, ale obłazi długimi pasmami jak jesionowa kora. Palce i ręce są coraz dłuższe. Końcami palców włóczę już po ziemi.
I nogi mi puchną. Sztywne i grube jak kloce.
Jak pnie.
Nie mogę iść dalej i staję.
Teraz upadnę i wszystko się skończy.
Ale nie upadam. Słyszę trzask i chcę zobaczyć, co to, ale nie mogę poruszyć głową. Spoglądam kątem oka i widzę, że to rozerwane ubranie leży wokół pnia. Mojego pnia. O gładkiej, srebrzystej korze, jak jesion.
Jestem jesionem.
Jesionem świata, jak Yggdrasill.
Widzę, jak stercząca mi z piersi włócznia wypuszcza małe gałązki, jak moje ręce rosną i wydłużają się.
Drzewo.
Staję się drzewem.
– Jarosław Grzędowicz, Pan Lodowego Ogrodu.

W wierzeniach drzewo magiczne.

Jesion, a dokładniej jesion wyniosły, to po łacinie fraxinus excelsior. Jego europejskie nazwy biorą swój początek od indoeuropejskiego rdzenia *os-. Przez starożytnych Rzymian zwany ornus, po rosyjsku jasen, po staroislandzku askr.

W mitologii greckiej z krwi wykastrowanego Uranosa powstają meliady, nimfy jesionu. Z drzewa jesionowego Zeus stworzył pokolenie ludzi brązu. Z jesionu wyrabiano włócznie. W mitologii taką włócznią posługuje się pod Troją Achilles. Ponoć jesion chronił przed ukąszeniem węża. W Rzymie łączono go z Jowiszem.

W mitologii skandynawskiej jesionem jest drzewo świata, Yggdrasill. Tutaj również bogowie tworzą z jesionu pierwszego człowieka, konkretniej mężczyznę, Aska. Podobnie jak w Grecji i Rzymie z jesionu wyrabiano włócznie. Taka była słynna włócznia Odyna, Gungnir.

W mitologii celtyckiej spośród pięciu świętych drzew Irlandii trzy były jesionami.

W mitologii słowiańskiej jesion, rosnący w świętych gajach, otoczony był czcią.

W folklorze brytyjskim jesion uważano za skuteczny amulet przeciwko utonięciu. Przez rozszczepiony pień jesionu przeciągano dzieci z przepukliną w nadziei jej ustąpienia.

W medycynie ludowej używano jesionu przeciwko ukąszeniu żmii. Ponadto był skuteczny na łamanie w kościach. Sen pod jesionem zapewniał odpoczynek umysłowi. W charakterze amuletu wkładano liście jesionu pod prześcieradło by zażegnał kłótnie między małżonkami.

Pokaż bibliografię

Literatura

  • Kaczor I., Kult drzew w tradycji mitologicznej i religijnej starożytnych Greków i Rzymian, [w:] „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, nr. 3, Łódź 2001.
  • Macioti M. I., Mity i magie ziół, Kraków 2006.
  • Na początku było drzewo, Warszawa 2011.
  • Pietrzak E., Historyczne spojrzenie na mistyczne związki ludzi z drzewami, [w:] „Maska. Roślina”, nr. 27/2015.
  • Leksykon symboli, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.
  • Botheroyd S.; Botheroyd P., Słownik mitologii celtyckiej, Katowice 1998.
  • Online Etymology Dictionary, dostępne [on-line]: http://www.etymonline.com/index.php?term=mandrake&allowed_in_frame=0.

Źródło ilustracji

  • Meyers Blitz-Lexikon, Leipzig, 1932