Cyprys

W wierzeniach drzewo śmierci.

Szczególnie istotna dla symboliki była wieczna zieloność tego drzewa, jego prosty, strzelisty kształt, a także fakt, że raz ścięte nie odradzało się.

W związku z ostatnią cechą cyprysowe drzewo stało się symbolem śmierci, jako wiecznie zielone było symbolem życia, szczególnie odrodzenia następującego po śmierci.

Symbolika cyprysu jako drzewa śmierci jest szczególnie wyraźna u starożytnych Greków i Rzymian. Z cyprysowego drzewa sporządzano trumny, cyprysowe gałęzie kładziono na stosach pogrzebowych, bywało, że przed domem, gdzie ktoś zmarł sadzono cyprysy. W tej roli pojawia się u Horacego, Owidiusza oraz Wergiliusza. Grecko-rzymskich skojarzeń cyprysu ze śmiercią było więcej. Cyprysy rosły w świętym gaju Artemidy i na wyspie Kalipso, cyprysowy był gaj poświęcony nimfie Eurynome. Gaj ów znajdował się w okolicach Figalei. Rósł wreszcie cyprys w samej krainie śmierci, Hadesie, na rzeką Leto. W Rzymie łączono cyprys również z bogiem śmierci, Plutonem. W cyprys obrócił się w mitologii greckiej Kyparissos, kochanek Apollina bądź według innych źródeł rzymskiego Sylwana. Cyprys łączono w Rzymie z tym właśnie bożkiem, odpowiednikiem greckiego Pana. Kyparissy w mitologii greckiej tańczyły aż do śmierci, a bogini Gaja przemieniła je właśnie w cyprysy. Z cyprysowego drzewa sporządzali w starożytnym Rzymie nie tylko trumny, ale także skrzynie w których przechowywano cenne przedmioty. Z cyprysu tworzono drewniane wizerunki bóstw.

Kadr z filmu Harry Potter i więzień Azkabanu
Kadr z filmu Harry Potter i więzień Azkabanu

W tradycji ludowej cyprys był składnikiem wielu medykamentów. Wierzono więc, że ma uzdrowicielskie właściwości. Jako drzewo zapowiadające wieczne życie był kojarzony ze śmiercią także na wschodzie. W Chinach sadzono cyprysy na grobach, żeby umocnić zmarłych i żeby zapewnić im nieśmiertelność. Spożywanie nasion cyprysu dobrze wróżyło na przyszłość.

W mitologii chrześcijańskiej był łączony z matką Chrystusa.

Pokaż bibliografię

Literatura:

  • Kaczor I., Kult drzew w tradycji mitologicznej i religijnej starożytnych Greków i Rzymian, [w:] „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, nr. 3, Łódź 2001.
  • Macioti M. I., Mity i magie ziół, Kraków 2006.
  • Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
  • Leksykon symboli, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.
  • Lurker M., Przesłanie symboli w mitach, kulturach i religiach, Warszawa 2011.
  • Stankiewicz L., Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 2008.
  • Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 1997.
  • Eberhard W., Symbole chińskie. Słownik, Kraków 1996.

Źródło ilustracji:

  • Lambert A.B., A description of the genus Pinus, Weddell 1832.