Muchomor Czerwony

Fala muchomorowej energii, która przesunęła się przez jego system nerwowy, znajdowała najlepszy wyraz w tekstach dotyczących papierosów – zapewne w myśl zasady, wedle której pierwsza prawdziwie udana inicjacja erotyczna czy narkotyczna przesądza o życiowych pasjach człowieka.
– Pielewin Wiktor, Pokolenie P

Roślina, grzyb znany także z historii wierzeń.

Łacińska nazwa muchomora czerwonego to amanita muscaria.

Muchomor czerwony zasłynął za sprawą swoich właściwości halucynogennych. Po jego zażyciu pojawia się stan euforii, najróżniejsze halucynacje, w tym zmiana kształtu z ludzkiego na półzwierzęcy, występują także wizje o charakterze mistyczno-religijnym. Skutkiem ubocznym są wymioty, zawroty głowy oraz senność.

Halucynogenne właściwości muchomora czerwonego były wykorzystywane w szamanizmie syberyjskim. Spożywając kawałki tego grzyba na surowo bądź w formie napoju, szamani wpadali w trans, podczas którego wyprawiali się w zaświaty. W czasie podróży ukazywały im się duchy grzybów, pomocnicy służący wsparciem. Nie tylko szaman, ale również uczestnicy obrzędu korzystali z dobrodziejstw muchomora czerwonego. Toksyczne związki były usuwane z ciała szamana wraz z moczem, który to mocz pili następnie uczestnicy obrzędu, ponieważ zachowywał halucynogenne właściwości. Muchomor czerwony zajmował także specjalne miejsce w mitologii tych ludów. W przedstawieniach pojawia się w funkcji osi świata, czyli axis mundi.

Jedna z teorii wiąże muchomor czerwony ze świętym napojem wedyjskim, somą. Inna teoria z berserkami, wojownikami skandynawskimi wpadającymi w bojowy szał. Koncepcja jakoby zażywali oni muchomora czerwonego przed bitwą została odrzucona ze względu na skutki uboczne jakie powoduje jego zażycie i które utrudniałyby walkę. Niewykluczone jest jednak użycie muchomora w dawnej religii skandynawskiej w innych, rytualnych kontekstach.

W folklorze całego świata pojawia się motyw zantropomorfizowanych grzybów, czyli muchomorów z ludzkimi nóżkami. Znajdziemy go między innymi w syberyjskim szamanizmie, dokładniej u Czukczów, a także u Indian. Według jednej z teorii wizja ta dała także początek europejskim skrzatom i krasnoludkom.

Dawniej używano muchomora czerwonego do zabijania owadów.

Pokaż bibliografię

Literatura:

  • Mann J., Zbrodnia, magia i medycyna, Toruń 1996.
  • McKenna T., Pokarm bogów, Warszawa 2007.
  • Malinowski Ł., Berserkir i ulfhednar, Kraków 2009.
  • Szczygielska M., Berserkowie: elita wojowników czy aspołeczni zabijacy?, [w:] Antropologia Religii, 2010, s. 130–172.
  • Rozwadowski A., Indoirańczycy – sztuka i mitologia. Petroglify Azji Środkowej, Poznań 2003.
  • Sztuka naskalna i szamanizm Azji Środkowej, pod red. Rozwadowski A., Kośko M. M., Dowson T. A., Warszawa 1999.
  • Szyjewski A., Szamanizm, Kraków 2005.
  • Matzner R., Grzyby a umysł, dostępne [on-line] http://www.psilosophy.info/pdf/grzyby_a_umysl_(psilosophy.info).pdf.

Źródło ilustracji:

  • Vibert Ch., Amanite tue-mouche, [w:] Précis de Toxicologie clinique & médico-légale, 1907.