Werbena

– Oto masz zwierciadełko, daję ci je. Gdy księżyc maleć pocznie, w dzień Wenery i Freyi uchwyć w nim potajemnie odbicie ukochanego. Owiń w wełnę, połóż w puzderko. Zasyp mieszanką suszonych płatków róż i werbeny. Dodaj zioła Agnus Castus, znanego też jako niepokalanek. Dodaj kroplę własnej sanguine menstruo. Ukryj puzderko, tak by nie śmiał paść na nie słońca promień. Ukrywając, wymów po trzykroć zaklęcie: Ego dilecto meo et ad me conversio eius, jam miłego mego i ku mnie zwraca się jego pożądanie. Nim trzy razy księżyc się obróci, twoim będzie twój wybranek. – Andrzej Sapkowski, Lux Perpetua

W historii kultury roślina magiczna.

Werbena, a dokładniej werbena pospolita, czyli verbena officinalis bierze swoją nazwę od łacińskiego słowa verbena, gdzie oznaczała świętą roślinę używaną w obrzędach.

Kadr z serialu Pamiętniki wampirów.
Kadr z serialu Pamiętniki wampirów

Werbena była rośliną miłości, łączoną z rzymską boginią miłości Wenerą, w takiej funkcji znało ją również średniowiecze. Jej wartość doceniali nie tylko Rzymianie, ale także Celtowie, czy Słowianie. U Celtów werbeny używali druidzi podczas przepowiadania przyszłości. Ziele to było wykorzystywane w zaklęciach nie tylko miłosnych. Służyło do odpędzania złych i nadprzyrodzonych mocy. Miało także zapewniać fortunę. Znane było ze swoich właściwości uzdrawiających. Wykorzystywano je więc w medycynie ludowej. Zdolność werbeny do hamowania krwawienia wiązano z ukrzyżowanym Chrystusem. Była więc werbena świętym zielem także dla chrześcijan.

Pokaż bibliografię

Literatura

  • Macioti M. I., Mity i magie ziół, Kraków 2006.
  • Cunningham S., Cunningham’s Encyclopedia of magical herbs, 2000.
  • Frazer J. G.,Złota gałąź, Kraków 2012.
  • Barcelo J. L., Czarna Magia w XX wieku, Warszawa 1991.
  • Simpson J.; Roud S., A Dictionary of English Folklore, Oxford 2000.
  • Online Etymology Dictionary, dostępne [on-line]: http://www.etymonline.com/index.php?term=verbena&allowed_in_frame=0, dostęp 21.02.2016.
  • Oxford Dictionaries, dostępne [on-line]: http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/verbena, dostęp: 21.02.2016.

Źródło ilustracji

  • Hool L. R., Health from British Wild Herbs, 1918

Mandragora

Mandragora — w wierzeniach ludowych roślina o właściwościach magicznych, znana także pod nazwą alrauna.

Po grecku jej nazwa brzmiała mandragoras, z tego języka przejęła nazwę łacina. W swojej średniowiecznej formie mandragoras staje się mandragorą.

Mandragora znana już starożytnym, popularna w średniowiecznej Europie i wykorzystywana w różnych praktykach magicznych, dziś wciąż znajduje swoje zastosowanie w magii. Opisana przez starożytnych, między innymi Pliniusza, w charakterze trucizny używana była przez tak znane postacie jak Hannibal i Borgiowie, zagościła na kartach literatury, Szekspir wspominał o niej w swoich sztukach. W mitologii uchodziła za magiczną roślinę stosowaną przez czarodziejkę Kirke. Jako roślinę sprzyjającą miłości i płodności wiązano mandragorę z Afrodytą.

Według legendy powstawała z nasienia wisielców. Miały ponoć istnieć dwa rodzaje mandragory — męski i żeński.

Mandragora zawdzięcza swoją czarną legendę między innymi wyglądowi. Jej korzeń do złudzenia przypomina kształtem zniekształconą sylwetkę maleńkiego człowieka. Niekiedy za pomocą nacięć noża przydawano mandragorze jeszcze bardziej ludzki wygląd.

Mandragora jako roślina miała właściwości halucynogenne. Znalazła swoje zastosowanie także w medycynie. Już starożytni używali jej do uśmierzania bólu, służyła za środek powodujący senność. Uchodziła również za skuteczną na epilepsję. Mandragora sprawdzała się także jako afrodyzjak. Miała sprowadzać płodność na bezpłodnych, a co za tym idzie sprzyjać miłości.

Legenda powiązała mandgragorę z wisielcami, każąc jej powstać z ich nasienia. Ponieważ jej sylwetka przypominała ludzką wierzono, że sama posiada ludzkie cechy. W związku z tym wyrwana z ziemi miała krzyczeć z bólu. Ten krzyk mandragory był nieśmiertelnie niebezpieczny dla żyjących. Wpędzał w szaleństwo, przede wszystkim jednak powodował śmierć. Z tego powodu przy wyrywaniu mandragory obowiązywał specjalny rytuał. W starożytnych źródłach, a dokładniej u Pliniusza, znajdujemy informację, że należy w tym celu wziąć ze sobą czarnego psa, przywiązać go do rośliny, a następnie samemu zatkać sobie uszy. Przekleństwo spadnie wtedy na psa, a nie na czarownika. Innym sposobem pozyskania mandragory było zakreślenie wokół rośliny trzech kół, odwrócenie się twarzą w stronę wschodu i dopiero wtedy wyrwanie jej z ziemi.

Mandragorę noszono przy sobie jako amulet ochronny. Swojemu właścicielowi miała przynosić dobrobyt i szczęście. W niemieckim folklorze z korzenia mandragory, tak przypominającego swoim kształtem człowieka, sporządzano magiczne ludziki, które miały przepowiadać przyszłość.


[column-half-1]

  1. J. K. Rowling, Cykl o Harrym Potterze.
 [/column-half-1]
 [column-half-2]
     <ol>
  • Mann J., Zbrodnia, magia i medycyna, Toruń 1996.
  • Borges J.L., Zoologia fantastyczna, Warszawa 1983.
  • Kronzek A.Z., Kronzek E., Księga wiedzy czarodziejskiej, Poznań 2008.
  • Barcelo J.L., Czarna Magia w XX wieku, Warszawa 1991.
  • Pliniusz Starszy, Historia Naturalna.
  • Online Etymology Dictionary, dostępne [on-line]: 1.
  • Leksykon symboli, Warszawa 1991.
  • Graves R.; Patai R., Mity hebrajskie.
  • [/column-half-2]

    Dybuk

    Dybuk — w judaizmie duch, który opętał osobę żywą.

    Nazwa dybuk bierze swój początek od hebrajskiego słowa dibbuk, co tłumaczy się jako przylgnięty, czepiający się.

    Dybuk wywodzi się od duszy zmarłego. Konkretniej rzecz biorąc jest to dusza człowieka zmarłego, która nie może zaznać spokoju z powodu niedokończonych spraw bądź grzechu. Pojęcie dybuka wiążę się także ściśle z wędrówką dusz. Dusza zmarłego, która po śmierci ze wspomnianych powodów nie może wcielić się w inne ciało, wchodzi w osobę żywą. Jest to forma opętania.

    Siedzibą dla dybuka często stają się ciała osób obciążonych grzechem, często jest to wina zatajona. Dybuk przemawia ustami osoby opętanej. Wypędzić go można poprzez egzorcyzm. Należy również poznać przyczynę dla której nie może zaznać spokoju.

    W tradycji żydowskiej wypędzaniem dybuków zajmowali się mistrzowie zwani z herbajskiego Mistrzami Imienia, baal szem. Ponadto tradycja dybuków była popularna wśród żydów aszkenazyjskich, szczególnie kabalistów.


    [column-half-1]

    [/column-half-1]
    [column-half-2]

    1. Jędrzejewski P., Judaizm bez tajemnic, Kraków 2012.
    2. Unterman A., Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, Warszawa 1994.
    3. Zaświaty i krainy mityczne. Leksykon, pod red. Sacha-Piekło M., Kraków 1999.
     [/column-half-2]