Bezoar

BEZOAR — w wierzeniach kamień o właściwościach uzdrawiających i magicznych.

Nazwa kamienia pochodzi od arabaskiego bazahr, które z kolei powstało z perskiego padzahr, co jest połączeniem słów pad, czyli ochroni oraz zahr, czyli trucizna. Dosłowne i pierwotne znaczenie bezoaru to odganiający truciznę, czyli anitdotum.

Bezoar to kamień powstający z niestrawionych resztek pokarmu w żołądku i jelitach zwierząt zaliczanych do przeżuwaczy, choć wierzenia z nim związane wykraczają poza tą definicję. Źródłem bezoaru była między innymi koza. Ważne było także miejsce pochodzenia. I tak istniał na przykład specjalny gatunek kóz pochodzących z Indii, które były źródłem bezoaru. Do bezoarów wschodnich zaliczano także jeżozwierza.

Według legendy bezoar to skamieniałe łzy jelenia powstałe po ukąszeniu tych zwierząt przez węża. Dokładniej więc bezoar był przekształconym, zwróconym przez jelenia jadem, który ów przyjął wraz z ukąszeniem.

Bezoary pochodziły z różnych miejsc. Były bezoary wschodnie oraz europejskie, a także wydobyte z ciał zwierząt pochodzących z Nowego Świata. Bezoary były popularne w Europie do końca XVII wieku, w którym to wieku zaczęto podważać ich skuteczność jako panaceum na trucizny i rożne dolegliwości.

Bezoar znany był już starożytnym, pisał o nim między innymi Pliniusz Starszy. Powiązany z wężami miał być antidotum na ich ukąszenie. W średniowieczu został spopularyzowany w Europie przez arabskich lekarzy. Bezoar zgodnie z opinią tych ostatnich był uważany za antidotum na wszelkie trucizny. Sproszkowany był w tym celu dodawany do wina.

Miał także leczyć liczne dolegliwości. Jako panaceum umieszczano go na bolącym miejscu, wykorzystywano w wywarach, a nawet połykano w całości. Bezoar wschodni, pochodzący z jeżozwierza miał łagodzić ataki epilepsji a nawet prowadzić do całkowitego wyleczenia. Bezoary uśmierzały także ból. Bezoar wreszcie uchodził za skuteczny przeciwko zarazie tak dziesiątkującą podówczas Europę. Kamień ten osiągał bardzo wysokie ceny, stać było na niego jedynie najbogatszych, uchodził więc za symbol statusu i jako taki oprawiony był w srebro i zło, przyozdabiany szlachetnymi kamieniami. Tak sporządzone bezoary można do dziś oglądać w muzeum. Popularność bezoarów sprawiła, że na rynku zaczęły pojawiać się podróbki.

Bezoar pełnił także rolę amuletu. Noszono je na szyi albo przechowywano w domu. Wierzono, że samo jego posiadanie chroni właściciela przed otruciem.

[column-half-1]

  1. J. K. Rowling, Cykl o Harrym Potterze.

[/column-half-1]
[column-half-2]

<

ol>

  1. Mann J., Zbrodnia, magia i medycyna, Toruń 1996.
  2. Páez A. M., Historia trucizny, Warszawa 2015.
  3. Online Etymology Dictionary, dostępne [on-line]: Bezoar, dostęp 10.01.2016.
  4. Oxford Dictionaries, dostępne [on-line]: Bezoar, dostęp: 10.01.2016.
  5. Pliniusz Starszy, Historia Naturalna.
  6. Graves R., Mity greckie, Kraków 2009.
 [/column-half-2]
     


Ręka Chwały

Ręka Chwały — w folklorze magiczny przedmiot sporządzony z ręki wisielca.

Nazwa mandragory jest młodsza od samego wierzenia i pierwotnie oznaczała korzeń [intlink id=\”mandragora\” type=\”page\”]mandragory[/intlink]. Ręka Chwały po raz pierwszy pojawia się w języku angielskim w roku 1707 i bierze swój początek od przekształaconej francuskiej nazwy mandragory – maindegloire – utworzonej z kolei od łacińskiego mandragora. Pierwsza wzmianka o Ręce Chwały pochodzi już z roku 1440.

Ręka Chwały była sporządzana w specjalny sposób. Mianowicie była to ręka wisielca, konkretniej powieszonego na szubienicy mordercy. Taką odciętą rękę należało następnie odpowiednio spreparować. Po pierwsze należało upuścić z niej całą pozostałą krew, następnie trzymać w glinianym słoiku i marynować w soli przez dwa tygodnie. Po tymże okresie tak sporządzony przedmiot suszyło się, a dokładniej marynowało przy użyciu ziół min. werbeny bądź wystawiało na słońce. Również świece do takiej Ręki Chwały musiały być specjalne. Należało je mianowicie sporządzić z tłuszczu wisielca.

Ręka Chwały miała właściwości magiczne i służyła głównie złodziejom. Zgodnie z wierzeniami, kiedy ów wkradał się do domu z wszyscy domownicy zapadali w głęboki sen z którego nie mogli się wybudzić dopóki nie zgasły zapalone świece. Inną z rzekomych właściwości tak spreparowanej ręki wisielca była zdolność paraliżowania tego, kto na nią spojrzał.

Ponoć jedynym sposobem by zagasić Rękę Chwały było użycie mleka. Zdarzali się również ludzie odporni na tego rodzaju magię.


[column-half-1]

  1. J. K. Rowling, Cykl o Harrym Potterze.

[/column-half-1]
[column-half-2]

  1. Rossell H. R., Encyklopedia czarów i demonologii, Warszawa 1998.
  2. Simpson J.; Roud S., A Dictionary of English Folklore, Oxford 2000.
  3. Sherman J., Storytelling: An Encyclopedia of Mythology and Folklore, USA 2008.
  4. Mikołejko Z., We władzy wisielca, Gdańsk 2012.
  5. Online Etymology Dictionary, dostępne [on-line]: Hand of Glory, dostęp 10.01.2016.
  6. Oxford Dictionaries, dostępne [on-line]: Hand of Glory, dostęp: 10.01.2016.

[/column-half-2]